Terapia funkcjonalna

Agnieszka Śliwka
„Czym jest rehabilitacja funkcjonalna?”

W poszukiwaniu dobrej, skutecznej rehabilitacji współczesny pacjent może napotkać wiele trudności. Specjalistyczne teksty artykułów z takich dziedzin medycyny jak: ortopedia, neurologia, reumatologia, pediatria i inne opisują najczęściej badania naukowe, jakie prowadzi się współcześnie. Przedstawiają zawiłe statystyki, dokładnie dokumentują przebieg badań diagnostycznych, zabiegów i technik operacyjnych, rozpisują się o epidemiologii oraz nowościach stosowanych w farmakoterapii. Zbyt mało miejsca poświęca się jednak temu, co dla pacjenta staje się istotne, gdy po trudach szpitalnego życia powraca do swojego domu i zostaje tam sam z mnożącymi się problemami. Ból, niemożność wykonania podstawowych czynności samoobsługowych, zależność od innych, izolacja, wszędzie obecne bariery architektoniczne, to tylko niektóre z kłopotów. Lekarze i rehabilitanci pracujący w szpitalu zalecają dalsze leczenie i rehabilitację, ale jak i gdzie jej szukać? Jak znaleźć dobrych fachowców, którzy pomogą odzyskać sprawność, uporać się z bólem lub walczyć z wadą postawy?
Odpowiedzią, drogi pacjencie, jest rehabilitacja funkcjonalna. Pojęcie to oznacza INDYWIDUALNE postępowanie rehabilitacyjne ukierunkowane na ograniczoną funkcję ruchową wskazaną przez samego chorego. Dobór metod terapii uzależniony jest od stanu klinicznego pacjenta. Nie oznacza to oczywiście, że terapeuta pozostawi Cię w sytuacji, w której będzie biernie oczekiwał na wskazanie mu zadań. Należy rozumieć to, jako wspólne poszukiwanie problemu, który jest dla Ciebie najbardziej istotny i uciążliwy. Jedni będą chcieli jak najszybciej odzyskać funkcje ruchowe kończyny górnej, inni wchodzić po schodach, a jeszcze inni samodzielnie przesiąść się z łóżka na wózek, czy zredukować ból pleców. Ty określisz nad czym chcesz pracować. Kolejna cecha terapii funkcjonalnej to ścisłe dostosowanie terapii do wskazanego problemu oraz pozytywne nastawienie rehabilitanta do Ciebie i wyznaczonych celów terapii. Postępowanie rehabilitacyjne musi odbywać się w sposób bezbolesny, z Twoją pełną akceptacją wyznaczanych zadań. Rehabilitacja funkcjonalna wzoruje się na naturalnych ruchach zdrowego człowieka. Nie oczekuj zatem podwieszenia w tzw. UGULu i huśtania kończynami najpierw w jednej, później w drugiej płaszczyźnie. Spróbuj sięgnąć po książkę z półki, otworzyć okno, wykonać kilka kroków, wytrzeć twarz ręcznikiem. Zauważ, że wszystkie ruchy człowieka odbywają się w trzech płaszczyznach na raz, zatem nie odtworzysz naturalnego wzorca ruchowego (znanego już Twojemu mózgowi i proprioreceptorom) ćwicząc jednopłaszczyznowo. W terapii funkcjonalnej zostaną zastosowane takie techniki i wzorce ruchowe, które bazują na naturalnej motoryce człowieka. Pomogą ci błyskawicznie przełożyć wykonywane ćwiczenie na konkretną aktywność np.: sięgnąć ręką do głowy, poprawić okulary, podrapać się po czole, zapiąć guzik, umyć zęby, wsiąść do autobusu itd. Wszystkie zadania będą dostosowane do Twoich możliwości, tak by odbyte spotkanie każdorazowo przynosiło Ci poczucie dobrze wykonanej, ciężkiej pracy nad powrotem do zdrowia.
Terapia ta musi być zatem indywidualna. Rehabilitant musi skupić się na Twoim problemie, ocenić Twoje możliwości ruchowe, zdiagnozować przyczynę istniejącego zaburzenia. Musi postawić hipotezę problemu funkcjonalnego, oceniać na bieżąco, czy terapia idzie w dobrym kierunku. Będzie weryfikował trafność hipotezy, a w razie konieczności zastąpi ją inną. Gdy na sali znajduje się choćby 5-ciu innych pacjentów uwierz, że nie będzie to możliwe. Forma ćwiczeń grupowych, pod dyktando instruktora niech pozostanie domeną zajęć fitness lub ogólnousprawniających ćwiczeń w sanatorium, w rehabilitacji funkcjonalnej nie ma na to miejsca. Spodziewaj się raczej aktywnej współpracy, podczas której każdy bodziec zastosowany przez rehabilitanta musi spotkać się z odpowiedzią płynąca ze strony Twojego ciała. Oczekuj także intensywnego planu ćwiczeń domowych i zadań, które będziesz realizował samodzielnie. Nie zapominaj, że powodzenie terapii zależy także od Twojej współpracy i zaangażowania.
W trakcie terapii będziesz mógł wielokrotnie przekonać się o jej skuteczności. Dobrze przygotowany terapeuta będzie umiał wykonać proste testy ją oceniające. Różnica między pomiarami kończącymi terapię a tymi, które zanotujecie przed nią da Ci obraz postępów i zmian dokonujących się w Twoim ciele. Będzie to o sekundę lepszy czas pokonania danego dystansu, nieco wyżej uniesiona ręka z kubkiem, wyraźniej obciążana chora kończyna, czy zmniejszony ból. Jednocześnie ewentualny brak poprawy da terapeucie informację o konieczności zmiany postępowania, poszukiwania innych przyczyn istniejących zaburzeń i zastosowania innych metod terapii. Rehabilitacja funkcjonalna jest dla Ciebie, czyni pacjenta aktywnym uczestnikiem procesu zdrowienia. Każdy potencjał siły mięśniowej, ruchomości, elastyczności tkwiący w Twoim ciele zostanie wykorzystany do usprawniania. Nie ma możliwości, żebyś został oszukany, żeby ktoś uczył się na Twoim ciele, lub żebyś uczestniczył w złej, nieskutecznej terapii. Zasada jest prosta: widzisz efekty współpracy terapeutycznej, jesteś lepiej do niej zmotywowany.
Wiemy już, jak powinna wyglądać rehabilitacja funkcjonalna, następnym krokiem jest jej odnalezienie. Dzięki międzynarodowym szkoleniom dla terapeutów prowadzonym w naszym kraju staje się to coraz prostsze, jednak często łączy się z koniecznością prywatnego finansowania leczenia. Pocieszające jest to, że coraz więcej państwowych placówek posiada już terapeutów takich metod, opartych na pracy funkcjonalnej, jak: PNF, NDT Bobath, metoda Vojty, czy FBL. Warto jednak sprawdzić, czy mają oni możliwość pracy tymi metodami w zatrudniających ich placówkach. Indywidualna terapia wymaga bowiem istnienia odpowiednich warunków lokalowych i sprzętowych (minimum: mata, stół terapeutyczny, przyrządy do wykonania testów funkcjonalnych, nauki chodu, schody, piłki terapeutyczne itp.) oraz przynajmniej 30 minut, które rehabilitant może poświęcić tylko Tobie. Należy odszukać zatem terapeutów posiadających certyfikaty zaświadczające o ich znajomości opisywanych metod, najlepiej poparte doświadczeniem zawodowym. Wykaz takich osób znajduje się na naszej stronie internetowej w zakładce „O nas” > „Terapeuci”. Pragnę dodać, że lista ta nie zawiera nazwisk wszystkich fizjoterapeutów posiadających tego typu uprawnienia, a jedynie tych, którzy postanowili przy pomocy firmy Reha Plus Edukacja zaoferować pacjentom swoją pomoc. Na stronie znajduje się także dokładny opis metod terapeutycznych, którego lektura pozwoli Ci poznać ich główne zasady i zastosowanie, tak by odnaleźć tę właściwą dla rodzaju schorzenia, z którym się zmagasz – zakładka „Metody” .
Zapraszam do lektury i życzę owocnych poszukiwań.

Zapraszamy
do kontaktu i rezerwacji terminu